Türkiyede tek-parti rejiminin sona ermesi, genellikle demokrasiye ya da çok-partili hayata geçiş dönemi olarak adlandırılır. Cemil Koçak, Türkiyede İki Partili Siyâsî Sistemin Kuruluş Yılları (1945-1950) adlı kitap dizisinde, yerleşik sayılan tarihsel kabulleri tartışmaya açıyor ve bu adlandırmayı sorguluyor. Rejimin değişmesi, fakat dönüşememesi, bu sürecin temel özelliğidir. İçinde yaşadığımız siyâsî sistem ve bu sistemin kuruluş sürecinin yol açtığı sorunlar, bu dönemin de ürünüdür. Bu kapsamlı araştırma, üzerinde hayli tartışılan dönemi, bütün boyutlarıyla ve derinlemesine yeniden ele almayı öneriyor. Bunu önerirken yalnızca dış politika gelişmelerini ya da iç siyâsî tartışmaları değil, bunların aynı anda işlediği dinamik bir analizi hesaba katıyor. Belgeler, anılar, dergiler, gazeteler, diplomatik raporlar ile araştırmalar temelindeki tartışmalarla analiz çerçevesini geniş bir ufka yerleştiriyor. Cemil Koçak, Türkiyede Millî Şef Dönemi (1938-1945) adlı araştırmasının devamı niteliğindeki bu kitap dizisiyle, Türkiye siyâsî tarihinin tartışmalı dönemlerinden birinin en ayrıntılı ve en kapsamlı panoramasını gözler önüne seriyor. İktidar ve Demokratlar, Demokrat Partinin kuruluşunun ardından iktidar ve muhalefet ilişkilerini ele alıyor. Serbest Cumhuriyet Fırkası deneyimi karşılaştırması, DP üyelerinin muhalif geçmişleri, tek-parti iktidarının muhalifler üzerindeki denetim çabaları ve muhalefete siyasi alanda iktidarın biçtiği rol bu ciltte tüm ayrıntılarıyla gözler önüne seriliyor. Amerika ve Sovyetlerle ilişkiler, soğuk savaş döneminin politik silahları ve diplomasinin Türkiye siyaseti üzerindeki etkisi de tartışmanın çerçevesini çiziyor.
